Αναπηρία και… κοινωνική ενσωμάτωση

 Ο όρος «Αναπηρία» αναφέρεται στους περιορισμούς που βιώνει ένα άτομο ως προς την αυτόνομη ικανοποίηση των αναγκών του λόγω κάποιας εκ γενετής ή επίκτητης δυσλειτουργίας ή βλάβης π.χ. στον εγκέφαλο, στα άκρα κλπ. ή κάποιας αναπτυξιακής διαταραχής. Οι αναπηρίες διακρίνονται κυρίως σε τέσσερις κατηγορίες: σωματικές- κινητικές, νοητικές- γνωστικές, αισθητηριακές και συναισθηματικές. Σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων παρατηρείται συνύπαρξη πολλαπλών αναπηριών, ενώ ο βαθμός των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν διαφέρει για τον κάθε άνθρωπο. Συνεπώς τα Άτομα με ειδικές Ανάγκες –όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται τα άτομα με αναπηρίες- εξαρτώνται από την παροχή βοήθειας άλλων ανθρώπων για την ικανοποίηση των αναγκών τους. Καθώς αυτή η εξαρτημένη σχέση μερικής ή και ολικής φροντίδας ή υποστήριξης μπορεί να διαρκέσει εφ’όρου ζωής, είναι μεγάλης σημασίας για τα ίδια και την οικογένειά τους η εκμάθηση διαφόρων δεξιοτήτων, από την κάλυψη των βασικών αναγκών έως την απόκτηση επαγγελματικών δεξιοτήτων.

Βάσει αυτής της αντίληψης δημιουργήθηκαν διαφόρων ειδών δομές ειδικής αγωγής, των οποίων το έργο είναι πολύ σημαντικό. Ωστόσο δεν αρκεί η προσπάθεια των ειδικών και των οικογενειών για την επιτυχή και ολοκληρωμένη ενσωμάτωση των Ατόμων με ειδικές Ανάγκες στην κοινωνία και την αγορά εργασίας. Η χωροταξική διάταξη των πόλεων και οι υποδομές κτιρίων που κάθε άλλο παρά διευκολύνουν την αβίαστη κινητικότητα των ανάπηρων ατόμων και συνάμα ο προσανατολισμός των σύγχρονων κοινωνιών προς τη συσσώρευση προσόντων, την ανταγωνιστικότητα και το κυνήγι του χρόνου καθιστούν αυτόματα τους ανθρώπους με αναπηρία εκτός συναγωνισμού. Παράλληλα ο αριθμός των θέσεων αποκλειστικά για ΑμεΑ δεν επαρκεί για να απασχοληθούν όλοι όσοι είναι σε θέση να εργαστούν. Συνεπώς οι άνθρωποι με αναπηρία οδηγούνται σε αποκλεισμό και απομόνωση και συχνά βιώνουν απόρριψη και συναίσθημα κατάθλιψης. Η αποκατάσταση αυτής της νοσηρής αυτοεικόνας και της έλλειψης αυτοεκτίμησης μπορεί να συντελεστεί μόνο μέσα από μία δραστική αναθεώρηση των κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών αντιλήψεων και πρακτικών, η οποία θα θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ιδιαιτερότητές του και θα παρέχει τον κατάλληλο χώρο και χρόνο για την έκφραση των ποικίλων ανθρώπινων ικανοτήτων.

                                                                                                                  Κλεοπάτρα Φώτη,

                                                                                                                  Ψυχολόγος- Παιδαγωγός